Actief Coachmodel

Het Actief Coachmodel

Van inzicht naar ander gedrag

Weten wat je anders wilt doen, betekent nog niet dat gedrag vanzelf verandert.

Je kunt duidelijke doelen stellen en nieuwe vaardigheden leren, maar in de praktijk spelen ook overtuigingen, emoties, spanning en persoonlijke drijfveren een rol.

Het Actief Coachmodel (ACM) van VolleKR8 helpt om zichtbaar gedrag én wat daaronder meespeelt samen te onderzoeken. Zo wordt inzicht vertaald naar concrete keuzes, nieuw gedrag en toepassing in de praktijk.

Niet alleen begrijpen wat er gebeurt, maar onderzoeken wat nodig is om anders te handelen.

Wat is het Actief Coachmodel?

Het ACM is een analyse- en werkmodel voor coaches, trainers en leidinggevenden die ontwikkeling en gedragsverandering willen begeleiden. Het model helpt om een praktijkvraagstuk vanuit verschillende niveaus te bekijken.

Niet direct: “Wat moet je anders doen?”

Maar eerst:

• Wat gebeurt er in de praktijk?
• Welk effect heeft jouw gedrag op anderen?
• Welke gedachten en overtuigingen spelen mee?
• Welke emoties of spanningen beïnvloeden je handelen?
• Wat is voor jou werkelijk belangrijk?
• Welk ander gedrag wil je uitproberen?

Door die lagen met elkaar te verbinden ontstaat een completer beeld van wat verandering vraagt.

Gedrag is zichtbaar. De oorzaak niet altijd.

In organisaties wordt vaak gestuurd op wat zichtbaar is.

• Een manager moet beter delegeren.
• Een teamlid moet zich vaker uitspreken.
• Een leider moet meer ruimte geven.
• Een team moet elkaar beter aanspreken.

Maar alleen zeggen welk gedrag gewenst is, is meestal niet genoeg.

Iemand kan bijvoorbeeld weten dat delegeren nodig is en toch blijven controleren. Dan is de interessante vraag niet alleen wat iemand doet, maar vooral wat maakt dat dit gedrag blijft terugkomen?

Daar begint het onderzoek.

De vijf niveaus van het Actief Coachmodel

Het ACM kijkt naar vijf samenhangende ontwikkelingsniveaus.

1. Omgeving

Gedrag heeft effect op de mensen en situaties om je heen.

• Wat gebeurt er?
• Hoe reageren anderen?
• Welke patronen worden daardoor zichtbaar?

De omgeving werkt als spiegel. Feedback helpt om het verschil te zien tussen wat je bedoelt en wat jouw gedrag daadwerkelijk oproept.

2. Mentaal

Onze overtuigingen en aannames beïnvloeden hoe we situaties interpreteren en welke keuzes we maken. Denk aan gedachten als:

• Als ik het niet zelf controleer, gaat het mis.
• Als ik dit bespreekbaar maak, ontstaat conflict.
• Een goede leider moet altijd het antwoord weten.

Door zulke aannames te onderzoeken, ontstaan andere mogelijkheden om te handelen.

3. Emotioneel

Gedrag wordt ook beïnvloed door emoties. Onzekerheid, irritatie, enthousiasme, angst of frustratie kunnen bepalen hoe iemand reageert, zeker wanneer de druk toeneemt.

Het doel is niet emoties weg te nemen, maar ze te herkennen en te onderzoeken wat ze vertellen over de situatie.

4. Fysiek

Spanning en stress worden vaak lichamelijk zichtbaar voordat we er bewust woorden aan geven. Versnelde ademhaling, vermoeidheid, onrust of spanning kunnen signalen zijn dat een situatie iets van je vraagt.

Door die signalen eerder te herkennen, ontstaat meer ruimte om bewust te kiezen hoe je wilt reageren.

5. Zingeving

Duurzame verandering raakt uiteindelijk ook aan wat iemand belangrijk vindt.

• Waar wil je aan bijdragen?
• Welke waarden wil je terugzien in je handelen?
• Waarom is deze verandering voor jou de moeite waard?

Wanneer nieuw gedrag aansluit bij persoonlijke drijfveren en betekenis, wordt de motivatie om ermee te oefenen sterker.

Van buiten naar binnen … en weer terug

Het ACM begint bij wat zichtbaar gebeurt in de praktijk en onderzoekt vervolgens wat daaronder meespeelt. Daarna gaat de beweging weer naar buiten.

Van situatie → naar reflectie → naar nieuwe keuze → naar ander gedrag.

Je onderzoekt dus niet om te blijven analyseren. De bedoeling is altijd dat nieuwe inzichten worden getest in de praktijk.

De kracht van vragen stellen

Binnen het Actief Coachmodel staat vraaggericht coachen centraal. De coach geeft niet direct het antwoord, maar helpt iemand zelf beter te onderzoeken wat er speelt.

Bijvoorbeeld:

• Wat gebeurde er precies?
• Wat deed jij?
• Wat was het effect?
• Welke gedachte zat daarachter?
• Wat voelde je op dat moment?
• Wat wilde je eigenlijk bereiken?
• Welke andere keuze had je kunnen maken?
• Wat ga je de volgende keer uitproberen?

Zo blijft het eigenaarschap bij degene die het gedrag wil veranderen.

Van inzicht naar concreet leerdoel

Een inzicht krijgt pas waarde wanneer je ermee gaat oefenen. Daarom vertalen we de uitkomst naar één of enkele concrete gedragsdoelen.

Niet: “Ik wil beter leidinggeven.”

Maar bijvoorbeeld:

“In het komende teamoverleg stel ik eerst drie onderzoekende vragen voordat ik zelf een oplossing voorstel.”

Het gewenste gedrag wordt daarmee zichtbaar, oefenbaar en bespreekbaar. Binnen het oorspronkelijke ACM wordt hiervoor onder meer gewerkt met BESMARTI om leerdoelen concreet en betekenisvol te formuleren.

Leren door te proberen en bij te sturen

Nieuw gedrag ontstaat zelden in één keer.

• Je probeert iets uit
• Je kijkt wat het effect is
• Je vraagt feedback
• Je reflecteert
• En je past opnieuw aan

Daarmee sluit het Actief Coachmodel goed aan op de manier waarop VolleKR8 werkt met praktijkgericht leren en Action Learning: onderzoeken, handelen, reflecteren en opnieuw proberen terwijl het werk doorgaat.

Waar kun je het Actief Coachmodel gebruiken?

Het ACM kan worden ingezet bij onder meer:

• persoonlijke leiderschapscoaching;
• teamcoaching en teamontwikkeling;
• leiderschapsontwikkeling;
• gedrags- en cultuurvraagstukken;
• veranderopgaven;
• reflectie op samenwerking en communicatie.

VolleKR8 gebruikt het model bijvoorbeeld ook om ervaringen binnen Teambuilding met Impact te vertalen naar inzichten over samenwerking en gedrag.

Gedragsverandering begint in de praktijk

Het Actief Coachmodel helpt verder te kijken dan alleen zichtbaar gedrag. Door omgeving, gedachten, emoties, fysieke signalen en drijfveren met elkaar te verbinden, ontstaat scherper zicht op wat iemand tegenhoudt én wat beweging mogelijk maakt. Maar inzicht alleen is niet genoeg.

De echte verandering ontstaat wanneer je een nieuwe keuze durft uit te proberen, onderzoekt wat die oplevert en blijft bijsturen.

Zo wordt reflectie geen eindpunt, maar een startpunt voor ander gedrag.